Bacak Damar Tıkanıklığı Nedir? Periferik Arter Hastalığı Belirtileri ve Tedavisi

Bacak damar tıkanıklığı (Periferik Arter Hastalığı) nedir?

Periferik arter hastalığı (PAH), bacaklara kan taşıyan atardamarların daralması veya tıkanması sonucu ortaya çıkar. En sık sebep damar sertliği (ateroskleroz) olup, kan akımı azaldıkça kaslar yürüyüş sırasında yeterli oksijen alamaz ve belirti verir.

En sık belirtiler

Aşağıdaki şikâyetler özellikle önemli:

• Yürürken baldırda, uylukta ya da kalçada kramp tarzı ağrı (durunca geçer, yürüyünce tekrarlar)

• Ayakta soğukluk, renk değişikliği

• Uyuşma, karıncalanma

• İleri durumlarda istirahatte dahi ağrı

• Ayakta iyileşmeyen yara, tırnak/ciltte bozulma

“Yürürken ağrıyor ama dinlenince geçiyor” şikâyeti PAH için klasik bir ipucudur.

Risk faktörleri

PAH riskini artıran başlıca durumlar:

• Sigara

• Diyabet

• Yüksek tansiyon

• Yüksek kolesterol

• İleri yaş

• Aile öyküsü

• Hareketsiz yaşam, fazla kilo

PAH, kalp damar hastalıklarıyla aynı zeminde gelişebildiği için bacak damarı tıkanıklığı olan kişide kalp ve beyin damarları açısından da değerlendirme gerekebilir.

Tanı nasıl konur?

Hekim muayenesine ek olarak:

• Doppler ultrason

• Gerekli durumlarda ileri görüntüleme

• Bazı hastalarda anjiyografi planlaması

Amaç, tıkanıklığın yerini ve yaygınlığını netleştirmek ve tedaviyi buna göre seçmektir.

Tedavi seçenekleri

Tedavi, hastalığın derecesine göre planlanır:

1) Yaşam tarzı ve medikal takip

Erken evrede:

• Sigara bırakma

• Yürüyüş programı

• Diyabet, tansiyon, kolesterol kontrolü

• Doktorun uygun gördüğü ilaç tedavileri

2) Girişimsel işlemler (anjiyo / balon / stent)

Bazı darlık ve tıkanıklıklarda damarın içinden ilerlenerek balon ve/veya stent uygulanabilir. Hangi hastaya uygun olduğu, tıkanıklığın bölgesi ve uzunluğuna göre değişir.

3) Cerrahi tedavi (bypass vb.)

Uzun segment tıkanıklıklarda veya girişime uygun olmayan anatomilerde cerrahi seçenekler planlanabilir. Amaç; bacağın kanlanmasını artırıp ağrıyı azaltmak, yara riskini düşürmek ve yaşam kalitesini yükseltmektir.

Ne zaman acil değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki durumlar varsa gecikmeden başvurmak önemlidir:

• İstirahatte şiddetli bacak/ayak ağrısı

• Ayakta morarma/ani soğuma

• İyileşmeyen yara, siyahlaşma

• Ani başlayan ciddi ağrı ve nabız kaybı hissi

Sık Sorulan Sorular

Bacak damar tıkanıklığı yürüyüşle geçer mi?Düzenli yürüyüş programı erken evrede çok faydalıdır; ancak ileri tıkanıklıkta tek başına yeterli olmaz.

Stent kalıcı mı?Birçok hastada uzun süreli fayda sağlar; fakat damar yapısı ve risk faktörleri kontrol edilmezse tekrar daralma olabilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kişiye özeldir.